Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesne metody nauczania , Otwarty dostęp

25 marca 2022

NR 14 (Marzec 2022)

Metody dyskusyjne na katechezie

0 169

Jak poruszyć młodzież? Jakim językiem mówić, żeby do nich dotrzeć? Wiek nastoletni to często czas nurtujących pytań oraz poszukiwań, dlatego posługa katechetyczna wśród młodzieży wymaga poszukiwania różnorodnych metod przekazu, bowiem od ich doboru zależy nie tylko przebieg katechezy, ale i przyswajalność jej treści.

Każda metoda jest środkiem, by zrozumieć i przeżyć prawdę, która jest głównym celem katechezy. Dzisiejsza katecheza sięga po różne metody mające wyzwolić aktywność uczniów, by dotrzeć do osiągnięcia zamierzonego celu. Należy w jak największym stopniu zaangażować uczniów w pracę na lekcji, zachęcać do samodzielnego myślenia oraz rozwiązywania stawianych problemów. Różnorodność metod stosowanych na katechezie powinna zatem sprzyjać zrozumieniu, zapamiętywaniu i kształceniu wszelkich postaw chrześcijańskich.

POLECAMY

Celem metod dyskusyjnych jest:

  • nauka publicznego debatowania,
  • zainteresowanie katechizowanych daną dziedziną,
  • głębsze rozumienie problemu,
  • logiczne myślenie,
  • operowanie argumentami,
  • liczenie się ze zdaniem innych, szacunek do rozmówcy


Metody dyskusyjne są odpowiedzią na poszukiwanie postawionego pytania. A każde poszukiwanie ma doprowadzić uczniów do samodzielnego przemyślenia zagadnienia.
Warunkiem sprowokowania do myślenia jest zaktywizowanie wszystkich uczniów, umożliwienie każdemu wypowiedzi. Taką możliwość dają pewne techniki porządkujące tok dyskusji i nadające jej strukturę. To uporządkowanie polega na wyodrębnieniu wyraźnych kolejnych etapów dyskusji oraz na wykorzystaniu małej grupy oraz forum ogólnego. Do metod dyskusyjnych można włączyć elementy plastyczne i wizualne.
Każda dyskusja będzie kształtować umiejętności wymiany poglądów, wyrabiać aktywność słuchania, pobudzać katechizowanych do twórczego myślenia oraz uczyć precyzowania wspólnego stanowiska grupy. Bardzo ważne jest przedstawienie problemu przez katechetę oraz przygotowanie się uczniów do dyskusji. Nauczyciel powinien zadbać o właściwą atmosferę w trakcie dyskusji oraz kulturę wypowiedzi uczniów. Prócz planowanych może dochodzić do dyskusji spontanicznych, a to świadczy o emocjonalnym zaangażowaniu naszych uczniów.
Przez udział w dyskusji uczniowie uczą się wyrażania swojego zdania oraz przestrzegania zasad kulturalnej debaty. Każda dyskusja pomaga uczniom w zastosowaniu treści i to w ujęciu problemowym, co pozwala obejrzeć dane zjawisko z różnych perspektyw.
Przebieg dyskusji i jej skuteczność zależy od dobrego przygotowania i konkretnego ustalenia tematu dyskusji .Każdy temat dyskusji powinien być wcześniej zapowiedziany tak, by uczniowie mogli przygotować argumenty. Ważne jest wprowadzenie do danego zagadnienia oraz stawianiepytań początkowych,  tak, aby w dyskusji uczniowie znaleźli na nie odpowiedźbNastępnie przechodzimy do dyskusji właściwej, rozwiązując dany problem, ukazując wielość rozwiązan i perpektywKońcowy etap, to podsumowanie tego, co zostało powiedziane.
 

Katecheta prowadzący dyskusję powinien:

  • nadać dyskusji kierunek,
  • zapewnić wszystkim równe prawa w dyskusji,
  • reagować na odbieganieod tematu,
  • zachęcać uczniów do dyskusji, szczególnie tych nieśmiałych,
  • upewnić się, czy wypowiedź została przez uczniów zrozumiała,
  • dokonać podsumowania na koniec dyskusji.


Decydując się na wybór określonej metody dyskusyjnej, katecheta powinien również uwzględnić stopień obycia się uczniów z daną metodą. Zbyt częste stosowanie określonego sposobymoże powodować u katechizowanych znużenie. Również zastosowanie nowej dla uczniów opcji nauki wymaga odpowiedniego wprowadzenia i zapoznania z nią katechizowanych.

Przedstawiony poniżej wybór metod dyskusyjnych stanowi tylko wycinek możliwości metodycznych. Przykładowo zostaną omówione metody: za i przeciw, metoda trybunału, okrągły stół, metaplan, burza mózgów, puste krzesło, akwarium.

Za i przeciw 

Technika wywodząca się z metod dyskusyjnych. Wykorzystywana do analizowania jakiejś sprawy z różnych punktów widzenia. Odmiana tej metody zwana ,,plusy i minusy jakiejś sprawy” służy do rozpatrywania pozytywów i negatywów problemu w celu podjęcia trafnej decyzji. Metoda ta ma również inną nazwę: ,,mocne i słabe strony”. Technika ma służyć kształceniu umiejętności podejmowania decyzji, opowiadania się po określonej stronie sporu oraz szukania argumentów za swoim wyborem.

Zadaniem uczniów jest zaprezentowanie w przyjazny sposób argumentów za i przeciw, a za ich pomocą przekonać do swoich racji. Uczniowie uczą się w ten sposób, że w dyskusji nie chodzi o atakowanie przeciwnika, ale o siłę używanych argumentów. Ważny jest tutaj właściwie dobrany temat debaty, który powinien wywołać emocjonalne zaangażowanie uczestników i umożliwiać ścieranie się dwóch racji. Czas dyskusji musi być limitowany, a zasady jej prowadzenia dobrze znane uczniom (posłuży nam plansza umieszczona w widocznym miejscu). Dzięki tej metodzie uczniowie uczą się sztuki wyrażania własnego zdania, argumentacji i szacunku dla przekonań innych.

Metoda trybunału 

Zaliczana do metod opartych na działaniu. Stosując tę metodę, należy podzielić grupę katechetyczną na widownię i na osoby biorące bezpośredni udział w procesie (oskarżony, adwokat, prokurator, sędzia, obrońca, świadkowie), po czym następuje rodzaj procesu. Zawsze ma tu być dylemat pozytywny, czyli problem, który może mieć różne, ale koniecznie pozytywne rozwiązanie. Katecheta śledzi przebieg debaty i kieruje zabieraniem głosu, udzielając go poszczególnym osobom. Na końcu robi się podsumowanie.

Metoda ta polega na zebraniu wszelkich pomysłów i skojarzeń odnoszących się do zaplanowanego tematu i służy przygotowaniu dyskusji. Katechizowani zachęceni przez katechetę podają swoje myśli, jedna osoba spisuje wszystko na tablicy. Po zakończeniu zapisywania podanych przez uczniów myśli odczytuje się je głośno, a następnie porządkuje się je, wspólnie ocenia i omawia.

Metoda ta umożliwia katechizowanym podjęcie dyskusji, konfrontację swojego stanowiska z poglądami kolegów i katechety.

Nie wszystkie tematy nadają się w stosowaniu tej metody. Nie można osądzać spraw oczywistych lub dogmatów wiary, osądzać przed trybunałem istnienie Boga, prawdy wiary. Przykład: oskarżamy lub bronimy Poncjusza Piłata, oskarżamy lub bronimy zaparcie się Piotra.

Okrągły stół

Swobodna wymiana poglądów między partnerami o takim samym stopniu wtajemniczenia w omawianym problemie. Jednym z założeń dyskusji okrągłego stołu jest bezpośredniość wymiany poglądów. Dyskusja okrągłego stołu to jedna z odmian dyskusji, której uczestnicy reprezentują odmiennepoglądy na określony temat. Celem jest znalezienie stanowiska słusznego, możliwego do przyjęcia przez obie strony.

Cechą charakterystyczną tej metody jest to, że uczestnicy dyskusji zasiadają wokół okrągłego stołu lub w kręgu. Takie usytuowanie dyskutantów zakłada z góry, że racje obu stron są jednakowo ważne, a celem spotkania jest wypracowanie wspólnych ustaleń możliwych do zaakceptowania przez obie strony.

Metaplan 

To jedna z nowoczesnych form dyskusji, której wyniki przedstawiamy w postaci graficznej. Stosowany może być zarówno jako element pracy w grupie, jak i z całym zespołem klasowym, wszyscy dyskutują na określony temat, tworząc jednocześnie plakat. Plakat jest graficznym, skróconym zapisem narady. Metoda ta jest stosowana przy omawianiu drażliwych czy trudnych spraw oraz rozwiązywaniu konfliktów.

W tym przypadku rozwiązanie konfliktu to nie wskazanie, kto miał rację, a kto nie, bo przecież często „prawda leży po środku”. Celem metody jest spokojne rozważanie problemu i skupienie się przede wszystkim na poszukiwaniu wspólnego rozwiązania. Skłania ucznia do myślenia, sprzyja rozwojowi umiejętności analizy, oceniania faktów i sądów.

Nauczyciel przedstawia problem, który będzie przedmiotem dyskusji i przygotowuje niezbędne materiały do wykonania plakatów. Następuje przedyskutowanie problemu i wykonanie plakatów, a następnie zespoły prezentują efekty swojej pracy. Podsumowaniem lekcji jest zebranie wszystkich wniosków, by je przedyskutować i wyeliminować jakiekolwiek sprzeczności, a uczniowie w trakcie dyskusji podchodzą do planszy i zapisują w odpowiednich polach swoje spostrzeżenia.

Burza mózgów 

Metoda bardzo dobrze znana, można stosować ją od klasy V szkoły podstawowej. Polega na zespołowym wytwarzaniu pomysłów rozwiązania jakiegoś zadania. Zwana również twórczą dyskusją, stanowi niekonwencjonalny sposób zespołowego poszukiwania nowych pomysłów dotyczących rozwiązywania problemów. Proces rozwiązywania problemów tą metodą składa się z dwóch typowych czynności intelektualnych: wytwarzania pomysłów rozwiązania i ich oceny. Czynności te przeplatają się ze sobą na zasadzie sprzężenia zwrotnego, przy czym zachodzi tu zjawisko natychmiastowego wartościowania. Myślą przewodnią burzy mózgów jest pobudzanie uczestników dyskusji, aby swobodnie zgłaszali dużą liczbę pomysłów.

Puste krzesło 

Na plakatach widnieją trzy różne opinie na dany temat, czyli dwie skrajne, a jedna jest głosem pośrednim. Uczestnicy zapoznają się z opiniami i gromadzą się przy plakacie, który w pełni lub w...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy