Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki katechety

3 stycznia 2021

NR 6 (Listopad 2020)

Zastępstwo w klasie, gdy wszyscy chodzą na religię

37

Często w pracy nauczyciela zdarzają się zastępstwa. Czasem wcześniej, czasem na chwilę przed lekcją okazuje się, że mamy zorganizować nauczanie w klasie, której nie znamy. Najważniejszym pytaniem, jakie rodzi się wtedy w głowie katechety, jest: Czy wszyscy uczniowie w tej grupie chodzą na religię i mogę zorganizować katechezę? Najprostszym wyjściem w tej sytuacji jest zapytać wychowawcę lub sprawdzić listę osób zapisanych na daną jednostkę lekcyjną. Wtedy mamy jasną sytuację. Innym sposobem jest też zapytanie uczniów, czy wszyscy są zapisani na religię. Bywa też, że osób, które nie wyraziły zgody na udział w katechezie, w tym dniu nie ma w szkole i spokojnie możemy poprowadzić lekcję według zamierzonego planu.

Pojawiają się jednak pytania: jak taką katechezę przeprowadzić? Czy zrea­lizować kolejny temat z programu nauczania, pozwolić uczniom wybrać temat, a może samemu zaproponować coś zupełnie innego? W tym artykule postaram się zaproponować różne pomysły na takie lekcje, z wyjaśnieniem, które rozwiązania sprawdzą się w danej klasie.

POLECAMY

ŚWIADECTWO NAWRÓCENIA

Historie osób, które przeszły nagłą przemianę w swoim życiu są jednym z najlepszych sposobów ewangelizacji w szkole. Przedstawiają one konkretnego człowieka, jego problem, wpływ Boga na jego życie i przemianę po tym doświadczeniu. Mówią o tym, że nigdy nie jest za późno na odnowienie kontaktu z Panem, że jest On realną osobą, która naprawdę może mieć wpływ na życie człowieka. Świadectwa mają niezwykły wpływ na uczniów, gdyż nie tylko przykuwają uwagę, lecz także niejednokrotnie pozwalają odnieść swoją sytuację do przedstawianej historii.

Świadectw ludzi, którzy doświadczyli obecności Pana Boga, jest mnóstwo. Możemy je znaleźć na YouTubie i włączyć filmiki na projektorze w klasie; możemy też skorzystać z gotowych publikacji lub poszukać w internecie i je przeczytać. Najmocniejsze jednak wrażenie możemy wywrzeć, opowiadając swoje prywatne świadectwo lub historię, która pomogła nam uwierzyć. Ta metoda sprawdza się we wszystkich klasach, także w tych, których nie znamy, gdyż od początku budzi zaciekawienie i chęć poznania finału historii. Warto posłużyć się też świadectwami znanych ludzi, np. Radosława Pazury, Justina Biebera, Michała Koterskiego.

QUIZY

Innym sposobem na zorganizowanie zastępstwa jest przeprowadzenie quizu. Doskonale się sprawdzają, gdy dana klasa skończyła jakiś dział i można go powtórzyć. Dobrym tematem quizu może być też część roku liturgicznego, który aktualnie przeżywamy lub nasz quiz może dotyczyć ogólnej wiedzy religijnej.

Chcąc przeprowadzić tego rodzaju lekcję, możemy posłużyć się na przykład gotowymi rozwiązaniami multimedialnymi, takimi jak KAHOOT czy QUIZLET. Polegają one na wyświetlaniu pytań uczniom, którzy udzielają odpowiedzi na swoich telefonach poprzez kliknięcie odpowiedniej opcji do wyboru. Innym, bardziej klasycznym, sposobem jest zorganizowanie konkursu wiedzy. Podczas niego nauczyciel dzieli klasę na dwie-trzy drużyny, zadaje wszystkim grupom to samo pytanie, a oni odpowiadają na nie, udzielając odpowiedzi na jednej kartce dla każdej grupy. Po sprawdzeniu ich poprawności, katecheta dodaje lub odejmuje punkty. Grę wygrywa grupa, która uzyskała najlepszy wynik na koniec lekcji.

KRÓTKIE FILMY i TELEDYSKI

Szybkim sposobem na poprowadzenie zastępstwa jest również włączenie krótkiego filmu lub teledysku chrześcijańskiego, a następnie rozmowa z klasą na temat, którego on dotyczy. Dobrym pomysłem w starszych klasach jest np. włączenie odcinka chrześcijańskiego serialu: Jonasz z 2b, około 20-minutowego filmu Cyrk Motyli czy sondy ulicznej o przewrotnej nazwie Matura to bzdura (odcinki o religii chrześcijańskiej oraz religiach świata). W młodszych grupach wiekowych może być to np. odcinek Ziarna czy opowieści biblijne ukazane w formie bajki animowanej. Na uwagę zasługują również teledyski chrześcijańskie. Można je z powodzeniem dobierać do tematu bieżącej lekcji. 

KRZYŻÓWKI TEMATYCZNE

Ciekawym pomysłem na zrealizowanie zastępstwa, a przy tym możliwością zdobycia ocen przez uczniów, mogą być krzyżówki. Oczywiście, można je przygotować w tradycyjny sposób i rozdać kopie do rozwiązania. Ja jednak realizuję tę metodę w nieco inny sposób. Polega ona na tym, że to uczniowie indywidualnie tworzą pusty diagram krzyżówki i układają do niej pytania. Liczbę haseł tworzą, opierając się na napisanej na tablicy punktacji, która ukazuje, jaka liczba haseł przypada na jaką ocenę. Tematyka może być ogólna, dotycząca podstawowych zagadnień z nauki Kościoła czy Biblii lub związana z częścią roku liturgicznego, np. o adwencie, Bożym Narodzeniu, tajemnicach różańca, Wielkanocy itp. Po wykonaniu zadania proszę, aby uczniowie pozamieniali się pracami i spróbowali rozwiązać krzyżówkę swojej koleżanki lub kolegi.

Krzyżówki przygotowane w ten sposób bardzo aktywizują klasę, wpływają na ich wiedzę, rozwijają kreatywność, ukazują jasne kryteria oceniania i pozwalają zdobyć ocenę każdej osobie. Metoda ta doskonale sprawdza się w klasach, które już uczymy i możemy ich nagrodzić oceną proporcjonalną do zaangażowania.

100 PYTAŃ DO NAUCZYCIELA

Pomysł na lekcję, który teraz przedstawię, towarzyszy mi praktycznie od początku pracy jako katechecie. Jest to danie możliwości uczniom zadawania pytań na tematy, które szczególnie ich interesują. Czasem jest tak, że podopieczni mają pytania, które ich nurtują, ale wstydzą się zapytać. Czasem mają też strzępkową wiedzę i nie do końca rozumieją, dlaczego niektóre postawy moralne w świetle Kościoła są grzechem. To właśnie dla nich organizuję taką katechezę. Najważniejsza zasada podczas niej jest taka, że pytający zachowuje anonimowość, ale każdy może spróbować udzielić odpowiedzi. W tym celu rozdaję klasie po kilka małych karteczek i proszę, by każde pytanie znalazło się na osobnym arkuszu. Kiedy już je wszystkie zbiorę, mieszam i przechodzę do odczytywania. Zawsze po tej czynności zadaję klasie pytanie: „Kto z Was spróbuje odpowiedzieć tej osobie?”. Praktycznie na wszystkie pytania zazwyczaj pojawia się czyjaś odpowiedź, która przynajmniej po części wyjaśnia dane zagadnienie, a ja czuwam nad poprawnością wypowiedzi, tłumaczę niejasności i staram się jak najlepiej wyczerpać temat.

Wspomniana metoda jest z jednej strony dość prowokacyjna i często pytania uczniów są powtórzeniem tego, co gdzieś usłyszeli, utrwalające jakieś stereotypy; z drugiej jednak strony jest to niebywała okazja, by wyjaśnić je klasie, ukazać prawdę oraz przedstawić konkretne argumenty. Dzięki temu, że dajemy uczniom szansę na udzielenie odpowiedzi, dyskusje nie nabierają wymiaru ataku na nauczyciela, ale mają charakter przedstawiania problemu do rozwiązania, który może starać się rozwiązać każda osoba w klasie, a przy tym wykazać się wiedzą i sztuką dedukcji. Bywa, że niektóre tematy tak angażują klasę, że udaje się przeanalizować tylko kilka kartek. Warto pozostałe przechować na inną lekcję (następną lub np. po skończeniu działu), a jeśli realizujemy tę metodę w klasie, której na co dzień nie uczymy, dobrym pomysłem jest przekazanie ich katechecie, który ma z nimi stałe lekcje.

GRY I ZABAWY

Kiedy idziemy do zupełnie obcej dla nas klasy, możemy zastosować metody, które pomogą nam bliżej poznać obecnych tam uczniów, a przy okazji nieco przyczynić się do ich integracji i rozwinąć ich wiedzę. Idealnie te cele realizują wszelkie gry i zabawy edukacyjne. Oprócz wspomnianych wcześniej typowych quizów wiedzy możemy na przykład zorganizować bardzo popularne kalambury rysowane lub pokazywane albo grę tabu. Jeśli trafimy na mało liczną klasę, ciekawym rozwiązaniem jest też gra „Kim jestem”. Polega ona na wybraniu dla każdego jakiegoś świętego lub postaci biblijnej, lub osoby związanej z Kościołem, napisaniu jej na kartce i przyklejeniu na czołach wszystkich uczniów w klasie (wyboru dokonują uczniowie, ale nauczyciel może podpowiadać propozycje). Ważne, by każda osoba nie widziała, jaki jest napis na kartce umiesz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy