Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki katechety

23 listopada 2020

NR 6 (Listopad 2020)

Jak przygotować uczniów do dobrego przeżywania świąt Bożego Narodzenia

0 253

Zawsze, ilekroć uśmiechasz się do swojego brata i wyciągasz do niego ręce, jest Boże Narodzenie. Zawsze, kiedy milkniesz, aby wysłuchać, jest Boże Narodzenie. Zawsze, kiedy rozpoznajesz w pokorze, jak bardzo znikome są twoje możliwości i jak wielka jest twoja słabość, jest Boże Narodzenie. Zawsze, ilekroć pozwolisz, by Bóg pokochał innych przez ciebie, Zawsze wtedy jest Boże Narodzenie.
Matka Teresa z Kalkuty

Boże Narodzenie to czas niezwykły, magiczny, czas dobroci, refleksji nad tym, co ważne i istotne. Dla wielu z nas jest to najpiękniejszy i długo wyczekiwany czas, który sprawia, że stajemy się rodzinni oraz oddajemy się wszelkim tradycjom, które przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Każdy z nas lubi klimat tworzony przez choinkę i kolędy, a szczególnie dzieci. Dbamy o świąteczny wystrój, wspólnotę rodzinną oraz podarunki. Ze wszystkich świąt dzieci najbardziej lubią Boże Narodzenie i najbardziej na nie czekają, ale czy zawsze pamiętamy, aby dobrze je przeżyć? 

Aby nasi uczniowie wiedzieli, że to nie choinka i prezenty są istotą tych świąt, warto wykorzystać ten czas, by zachęcić dzieci do pracy nad sobą, do powzięcia dobrych postanowień. 

Wśród wszystkich przygotowań do świąt Bożego Narodzenia najważniejsza jest troska o sprawy duchowe, o przygotowanie duszy na nowe narodzenie w niej Syna Bożego. Dlatego powinniśmy w tym czasie wraz ze swoimi uczniami czynić wiele postanowień zmierzających do uporządkowania życia du­­­chowego, korzystać z rekolekcji, dni skupienia oraz sakramentu pojednania. Warto ten czas wykorzystać, by zachęcić do pracy nad sobą, do powzięcia dobrych postanowień. Jak to zrobić?

Przygotowania do przeżycia świąt mają podwójny wymiar: wew­nęt­rzny i zewnętrzny. ­Przygotowanie wewnętrzne dotyczy ducha i wy­­­­­­­­­­raża się poprzez uczestnictwo w ro­­­­ratach, poprzez oczyszczenie serca i duszy w sakramencie pokuty, oraz poprzez pojednanie z Bogiem i drugim człowiekiem. 

Przygotowanie zewnętrzne wyraża się poprzez wystrój świąteczny w domu rodzinnym oraz w Domu Bożym, czyli parafialnej świątyni. 

Uczniowie powinni wiedzieć, że czas poprzedzający Boże Narodzenie to Adwent, czyli radosny czas oczekiwania na przyjście Pana. Dobrze by było, gdybyśmy przypomnieli dzieciom, że to nasze oczekiwanie ma swoje trzy znaczenia. 

Należy podkreślić, że ­wspominamy oczekiwanie na pierwsze historyczne przyjście Jezusa. Ludzie czekali na Niego tysiące lat. Następnie jest wymiar liturgiczny, w którym nasze myśli powinny być skierowane bezpośrednio ku Bożemu Narodzeniu. Czekamy na święta poprzez modlitwę, roraty oraz ­ad­­­­­­­­­wentowe postanowienia i to należy naszym uczniom uświadomić, że taki wymiar świątecznego czasu będziemy przeżywać. I ostatni – wymiar eschatologiczny, który skierowany jest do każdego człowieka i wiąże się z życiem każdego z nas, gdy Pan Jezus przyjdzie jako Sędzia na końcu czasu. 

POLECAMY

Symbole Adwentu

Czas Adwentu ma swoje symbole, z którymi codziennie się spotykamy. Tylko niestety nie zawsze do końca wiemy, co ten lub inny symbol oznacza i dlaczego jest używany. W czasie przygotowania do świąt Bożego Narodzenia spotykamy się z takimi symbolami, jak świeca roratnia, wieniec adwentowy, figura Matki Bożej przekazywana różnym osobom, lampion adwentowy oraz adwentowy kalendarz. 

Oczywiście symbolika Adwentu jest znacznie bogatsza i obszerniejsza, ale wyżej wymienione symbole są mocno zakorzenione w naszym kraju i potwierdzone tradycją. Niech ten czas oczekiwania pomoże nam radośnie przyjąć i zrozumieć ten dar od Boga, jakim jest Chrystus. 

Wszystkie zewnętrzne akcenty i sym­­­­­­bole mogą nam pomóc w przeżywaniu spotkania z Bożą Dzieciną, ale nie zastąpią naszego autentycznego przygotowania, wewnętrznej przemiany. Chodzi o to, byśmy stali się lepsi.

Wskazówki, które pomogą w podążaniu w tym kierunku, za tym pragnieniem, są dane nam wszystkim przez Kościół już od dawna – są to Słowo Boże, sakramenty i modlitwa. Gorliwe słuchanie Słowa Bożego pozwala na odkrywanie prawdziwego sensu Adwentu, na odkrywanie woli Boga, Bożego działania w naszym życiu i na odkrywanie tego wszystkiego, z czego mamy się nawracać. Niech uczniowie wiedzą, że modlitwa umacnia naszą relację z Bogiem i rozpala nas wewnętrznie. Sakramenty, szczególnie Msza Święta roratnia oraz dobrze przygotowana spowiedź, są miejscem działania Boga w naszym sercu. 

Chciałabym zwrócić uwagę, że wielką pomocą w dobrym przeżyciu Adwentu byłaby wspólna rodzinna modlitwa oraz zachowywanie pewnych zwyczajów adwentowych w rodzinie. Takim zwyczajem może być wieniec adwentowy z czterema świecami, lampion, czy jakiś inny sposób ozdobienia mieszkania. Przez zachowywanie takich zwyczajów dorośli pomagają dzieciom lepiej i duchowo przeżywać czas oczekiwania. 
 

Żeby nasi uczniowie dobrze przeżyli święta Bożego Narodzenia, muszą dobrze przeżyć Adwent. 

  1. Powiedz swoim uczniom, że w święta może zabraknąć wielu rzeczy, ale nie może zabraknąć w nich Jezusa; uświadom im, że kontakt z Bogiem w Adwencie to podstawowy wymiar czasu. Niech każde dziecko ma chwilę namysłu nad sobą. Może to być lektura Pisma Świętego. Warto zachęcić do udziału w roratach, ale w tych prawdziwych, odprawianych o 6 rano, gdyż wysiłek cielesny sprzyja duchowej gimnastyce.
     
  2. Niech każde dziecko zrobi duchowy remont, by nie odkładało spowiedzi na ostatnią chwilę. Niech przygotuje się do tego, niech pomyśli, co jest jego prawdziwym problemem, by umiało nazwać wszystko po imieniu. Uświadom mu, że to wszystko dla jego duchowego komfortu, by zdążył na Boże Narodzenie.
     
  3. Niech umieją powiedzieć „dziękuję”, „przepraszam”, „kocham”, z kim należy się jeszcze pojednać przed świętami, kto powinien usłyszeć słowa „wybacz” i „wybaczam”, skoro Bóg stał się miłością, więc miłością stawaj się i ty.
     
  4. Przypominaj, by nie zapomnieli o ubogich i samotnych, bo dzielić się miłością potrzeba przez cały rok, ale szczególnie podczas świąt, gdyż samotność boli najbardziej.
     
  5. Poćwicz kolędy, aby stały się ważnym elementem świąt, gdyż świąteczny czas nierozerwalnie kojarzy nam się z kolędami oraz pastorałkami. Niech będą śpiewane w czasie lekcji. Wydrukuj teksty, ale nie ograniczaj się tylko do jednej zwrotki. Jeśli wytłumaczymy znaczenie słów kolęd, pomożemy im jeszcze lepiej poznać historię tego pięknego święta.
     
  6. Zachęć dzieci, by uczestniczyły w pasterce, by mogły odkryć piękno i wyjątkowość pasterki, ale również inne celebracje liturgiczne, słuchając słowa Bożego, tak by mogły odkryć, jak dalej żyć. 
     
  7. Uświadom uczniom, by pielęgnowali w sobie to małe dziecko, które wciąż jest w nas. Niech w wolnym czasie przejrzą swoje zdjęcia z dzieciństwa, by mogli docenić to, czym zostali obdarowani, to, jakie talenty w sobie skrywają, świadczy o ich wartości, a odkrycie na nowo sprawi, że jeszcze piękniej przeżyją nadchodzący czas.


Aby nasi uczniowie wiedzieli, że to nie choinka i prezenty są istotą tych świąt, dlatego warto wykorzystać ten czas, by zachęcić dzieci do pracy nad sobą, do powzięcia dobrych postanowień, że należy znaleźć czas dla innych oraz dla siebie, by pobyć z samym sobą, z Bogiem, to musi być dobrze wykorzystany czas. Ważna jest też spowiedź. Gdy celebrujemy przyjście Boga, robimy to na mszy, więc ważne jest przyjęcie komunii, by dobrze przeżyć Mszę Świętą. Kiedy Jezus się narodził, nauczał na ziemi, to samo robi na Mszy Świętej i w komunii. Chrystus ma się rodzić w nas. 

  • Zachęcaj do adwentowych tradycji
    W różnych regionach Polski różne są tradycje przygotowań do świąt. Dobrze byłoby, aby odbywały się one w kościele i w domu. Katecheci, którzy współpracują z rodzicami, mogą zachęcić do podejmowania adwentowych postanowień, np. zbierania „sianka dobrych uczynków”. Dziecko otrzymuje pusty żłóbek i codziennie przy wieczornej modlitwie za każdy dobry uczynek wkłada po jednej słomce, by Pan Jezus, gdy się narodzi, spoczął na tym, co dobrego zrobiliśmy. 

    Często praktykuje się wśród dzieci rysowanie na początku Adwentu choinki bez ozdób i później ozdabianie jej dla Pana Jezusa. Ustalamy z dziećmi katalog dobrych uczynków, np. gwiazda będzie oznaczała modlitwę, cukierek – dobre przygotowanie lekcji, bombka – pomoc rodzicom, koleżance lub koledze, jabłko inny dobry uczynek. W zależności od tego, co dzieci zrobią, niech dekorują choinkę tymi dobrymi czynami i na powitanie żłóbka przyniosą ją Panu Jezusowi do kościoła. Szczególnie małe dzieci powinny mieć pewien konkretny wymiar tego, co zrobiły. 
     
  • Dobre uczynki
    Jeżeli chcemy pokazać dzieciom, że święta to przede wszystkim miłość oraz niesienie pomocy innym i obdarowywanie ich miłością, najlepiej będzie zrobić to w czasie Adwentu, dlatego spróbujmy połączyć przyjście Jezusa na świat z jego dobrymi czynami i miłością do ludzi. Można wykonać z dziećmi kalendarz adwentowy, by mogły zaznaczać to wszystko, co uczyniły dobrego. 

    Czas przedświąteczny to także czas wielu zbiórek i akcji charytatywnych. Opowiedzmy dzieciom, że obok nas są dzieci, które są w potrzebie, nie mają swoich zabawek, są smutne. Może wspólnie oddamy je potrzebującym. Jeśli sami będziemy dawać przykład, dzieci również będą chciały pomagać innym i co najważniejsze, będzie im to sprawiało radość.

    Uczniowie powinni wiedzieć, że Adwent to czas, w którym mamy podjąć pracę nad sobą, byśmy stawali się lepsi. Jeżeli widzimy dzieci, które zbyt absorbuje komórka, Internet, podsuńmy im propozycję, by w okresie Adwentu ograniczyły czas korzystania z internetowych komunikatorów, by ofiarowały Panu Jezusowi to, z czego zrezygnować jest najtrudniej. Ważne jest, aby na każdej lekcji wracać do istoty Adwentu, przemiany samego siebie nawet w niewielkim wymiarze, tak, aby stawać się innym człowiekiem. Dzieciom, które już były u komunii świętej, należy uświadomić, że nie ma Bożego Narodzenia bez spowiedzi i komunii świętej. Autentyczne Boże Narodzenie jest wtedy, gdy Pan Jezus będzie mógł się urodzić w naszym sercu.
     
  • Listy do Dzieciątka Jezus
    Dzieci piszą listy do Dzieciątka Je­­­­zus, a małe dzieci, które jeszcze nie umieją pisać, mogą list narysować. W tych listach dzieci wyrażają swoje prośby i życzenia odnośnie do prezentów gwiazdkowych. Mogą one zawierać różne ich intencje modlitewne i obietnice szczerych wysiłków, aby podobać się Bogu w okresie przygotowania do świąt Narodzenia Pańskiego. Dzieci pisząc intencje i prośby, uczą się równocześnie formułować własnymi słowami modlitwy błagalne, które są ich dobrym i pożytecznym przygotowaniem do czynnego udziału w liturgii Kościoła. Ten zwyczaj pomaga katechetom umocnić w duszach dzieci wagę szczerego przygotowania się na święta Bożego Narodzenia. 
     
  • Kalendarz adwentowy
    Zaleca się, aby każde dziecko wykonało samo kalendarz adwentowy. Kolejne, następujące dni w kalendarzu wskazują na zbliżanie się przyjścia Jezusa i budzą w sercach uczucie radości. 

    Na każdy dzień Adwentu może zo­­­stać przypisana karteczka przedstawiająca scenę biblijną. W kalendarzu mogą być również puste okienka, w których wpisywane będą adwentowe myśli i zobowiązania, np. udział w roratach, rekolekcjach, katechezach adwentowych, pomoc chorym, słabszym, potrzebującym, życzenia i upominki świąteczne.
     
  • Szopka bożonarodzeniowa
    Można wspólnie z uczniami przygotować szopkę bożonarodzeniową. Każda szopka pokazuje nam bliskość i wyjście Boga do człowieka. Pokazuje, że Bóg nie omija tych najskromniejszych, najuboższych miejsc, że w takich miejscach się rodzi, że jest z nami w naszych trudnościach, w naszym smutku i cierpieniach, że podaje nam rękę.
     
  • Przedstawienie bożonarodzeniowe
    Wsłuchując się w rytm przedświątecznych przygotowań, uczniowie mogą zaprezentować bożonarodzeniowe przedstawienie, by przypomnieli cel i sens świętowania, a piękna scenografia może wprowadzić uczniów w świąteczny nastrój. 
     
  • Odwiedź swoich starszych bliskich i znajomych 
    To, że żyjemy tu i teraz nie zwalnia nas z dbania o swoich krewnych. Wiedząc, że nie będziemy mogli spędzić wigilii przy wspólnym stole, udajmy się do nich kilka dni wcześniej. Takimi odwiedzinami sprawiamy radość bliskim. 

    Inną okazją bezinteresownej pomo­­­cy mogą być: odwiedziny chorych i samotnych oraz osób potrzebujących, mieszkających w parafii. Osoby odwiedzane powinny wcześniej być powiadomione o takim spotkaniu i wyrazić na nie zgodę. Z chorymi można porozmawiać, pomóc w sprzątaniu domu, przygotowaniu do świąt. Takie spotkania uczniów na pewno wzbogacą.

    Nie zapominajmy też o naszych blis­­kich zmarłych. W Adwencie po­­święćmy choćby jeden dzień na odwiedzenie grobów osób, które znaliśmy. Posprzątajmy nagrobek i wokół niego. Zapalmy znicz na znak naszej pamięci o nich i pomódl­my się o spokój ich duszy. 
     
  • Wyślij kartkę z życzeniami
    By nie było trendem wysłanie krótkiego SMS-a: „Wesołych Świąt”, wspólnie zaprojektujmy i wykonajmy kartki świąteczne, uwzględniając ich religijny charakter, gdyż tradycja pisania pocztówek i wszelakich listów zanika. Bądźmy oryginalni, niech dzieci poproszą rodziców, swoich bliskich, znajomych o dokładny adres, by móc wysłać kartkę świąteczną. Z pewnością ten gest na długo pozostanie w ich pamięci, ponieważ coraz mniej osób decyduje się na taką formę składania życzeń. 
     
  • Podejmij wyzwanie
    Zaproponuj dzieciom, że wraz z początkiem Adwentu wiele osób wymyśla dla siebie zadanie, którego chce się trzymać aż do świąt. Może to być codzienne uczestnictwo w roratach, powstrzymanie się od spożywania słodyczy czy ograniczenie swojego czasu przed telewizorem. 
     
  • Pogódź si...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy