Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki katechety

25 marca 2022

NR 14 (Marzec 2022)

Fotografia i film – jak je wykorzystać na katechezie?

0 91

Codziennie biegniemy nie zwracając uwagi na to, co nasz otacza, nie zatrzymujemy chwil ani nie zapamiętujemy zbyt wiele z naszego dnia. Tracimy wiele momentów, w których Bóg chcę nam pokazać swoje piękno w stworzonym świecie. Nasi uczniowie potrzebują nauki obserwacji świata i szukania w nim Bożych znaków. A gdyby tak wykorzystać spojrzenie zza obiektywu? Jak za pomocą fotografii rozwijać w nich wrażliwość i relacje ze Stwórcą?

Historia fotografii i filmu

Można powiedzieć, że wszystko zaczęło się od uwiecznienia widoku z okna poprzedzonego wieloletnimi eksperymentami. Na początku XIX wieku Joseph Nicéphore Niépce wraz ze swoim bratem Cloudem jako pierwsi trwale zatrzymują czas. Latem 1827 roku powstaje pierwsza w historii trwała fotografia. Charakteryzowała się bardzo wysokim kontrastem i dużą ziarnistością. Choć sprawiała wrażenie niedoskonałej, co było powodem m.in. długiego naświetlenie trwającego przypuszczalnie 8–10 godzin, to jednak „Widok z okna w Le Gras” Josepha Nicéphore Niépce uznajemy za pierwszą fotografię. Wynalazcy, bo tak należałoby przedstawić braci, użyli do uchwycenia tego kadru znanej już wtedy od trzystu lat camery obscury. Obraz został utrwalony na płytce z pewteru, stopu opartego na cynie pokrytej asfaltem syryjskim. Asfalt stwardniał przy wystawieniu na światło, a nienaświetlone obszary można było wypłukać mieszaniną olejku lawendowego i wazeliny. Magazyn „Life” umieścił „Widok z okna w Le Gras” na liście „100 Photographs that Changed the World” („100 fotografii, które zmieniły świat”).
Pod koniec lat 80. XIX wieku różni ludzie zaczęli eksperymentować ze zdjęciami, łącząc je ze sobą, aby stworzyć iluzję ruchomego obrazu. Było to zatem niedługo po tym, jak powstał „Widok z okna w Le Gras”. Jednym z przełomów w historii filmu okazała się fotografia ruchowa. Została ona osiągnięta przy użyciu wielu kamer i połączenia poszczególnych zdjęć w jeden film. Jest to coś, co możesz zrobić dzisiaj, używając kilku aparatów, które są ustawione obok siebie, tak aby zadziałały w określonym momencie. W czerwcu 1878 roku Eadweard Muybridge stworzył serię zdjęć za pomocą 12 aparatów ustawionych wzdłuż toru wyścigowego w Stanford’s Palo Alto Stock Farm (obecnie kampus Uniwersytetu Stanforda). Opisywana fotografia ruchowa przedstawiała konia w ruchu i choć uznać można ją za pierwszy ruchomy obraz, to jednak kinematografowie wyznaczają inne dzieło jako pierwszy na świecie film komercyjny. Materiał został nakręcony przez Louisa i Auguste Lumière, dwóch francuskich braci, którzy opracowali kamerę-projektor o nazwie Cinematographe. Bracia Lumière zaprezentowali publicznie swój wynalazek w marcu 1895 r. na krótkim filmie pokazującym pracowników opuszczających fabrykę Lumière. 28 grudnia przedsiębiorcze rodzeństwo wyświetliło serię krótkich scen z codziennego życia Francuzów i widzowie po raz pierwszy zapłacili za wstęp.
 

POLECAMY


Historia fotografii i filmu, podobnie jak różnych innych dziedzin, jest bardzo obszerna. To, co jednak dzisiaj nas interesuje, to jej wpływ na życie człowieka. Wynalezienie fotografii zmieniło sposób, w jaki ludzie postrzegali swoją rzeczywistość. Dzięki zdolności fotografii do dokumentowania zmian w czasie i przedstawienia realności życia człowieka ludzie mogą wykorzystywać ją w przeróżny sposób i do różnych celów. Fotografia dała zwykłym ludziom zdolność lepszego zapamiętywania. Otworzyła również okno na minione epoki, co pozwala nam lepiej poznaćtych, którzy byli przed nami. Obraz zastępuje słowa a ludzie czują bliższy związek z wydarzeniami i postaciami historycznymi, które faktycznie widzą. Fotografia pozwala nam zatrzymać moment i uchwycić go, abyśmy mogli się cofnąć i spojrzeć jeszcze raz na wydarzenie. Pozwala nam to zastanowić się nad naszą własną zdolnością do prawidłowego widzenia rzeczy, zadawać pytania, dlaczego uważaliśmy, że obiekt lub osobę na zdjęciu warto zachować. Patrząc natomiast na momenty uchwycone prze innych, dodatkowo możemy zastanowić się, „co autor miał na myśli”. Technologia cyfrowa na wiele sposobów zmieniła rolę fotografii w społeczeństwie. Rozwinęła się tak bardzo, że zdjęcia można robić w dowolnym miejscu i czasie. Zdjęcia oraz filmy można teraz wysyłać do innej osoby za pomocą wiadomości tekstowych, udostępniać online w wiadomościach e-mail, na wewnętrznych dyskach twardych oraz zapisywać na kartach USB i kartach pamięci. Siła sprzętu audiowizualnego była manifestowana i wykorzystywana politycznie, społecznie i gospodarczo na przestrzeni dziejów. Na przykład przywódcy, tacy jak Adolf Hitler, z powodzeniem wykorzystywali filmy jako narzędzia propagandowe podczas II wojny światowej. Niefortunne fakty, takie jak te, pokazują surową siłę filmu – ogromną siłę, która wywołała nawet rewolucje.

Fotografia i film jako środki dydaktyczne 

Wielu edukatorów wykorzystuje fotografię i film w swojej codziennej pracy. Na początku jednak warto przypomnieć sobie, czym są środki dydaktyczne i jak można je podzielić . Środki dydaktyczne to różnorodne przedmioty, które są pomocą podczas prowadzenia lekcji i w procesie uczenia się. Według Cz. Kupisiewicza są to „przedmioty, które dostarczając uczniom określonych bodźców sensorycznych oddziałujących na ich wzrok, słuch, dotyk itd., ułatwiają im bezpośrednie i pośrednie poznawanie rzeczywistości”. Przyjął on następujący ich podział: wzrokowe – przedmioty naturalne, wykresy, diagnozy, symbole; słuchowe – płyty, taśmy, instrumenty muzyczne, radia; wzrokowo-słuchowe – projektory filmowe, aparaty telewizyjne; częściowo automatyzujące proces uczenia i nauczania – maszyny dydaktyczne i komputery, których zastosowanie stanowi meritum niniejszej pracy. 
Obrazy wizualne i audiowizualne są coraz częściej wykorzystywane w edukacji i dydaktyce, zwłaszcza w przypadku dostępu do wysokiej jakości obrazów cyfrowych w Internecie. Obrazy mogą być wykorzystywane do promowania pozytywnych doświadczeń edukacyjnych uczniów, jeśli są używane w sposób zgodny z kognitywną teorią wizualnego uczenia się. Dlatego obrazy mają dodatkową przewagę nad tekstem, ponieważ podwójne kodowanie odbywa się w pamięci1] Dobór odpowiednich środków dydaktycznych jest niezwykle istotny w procesie przygotowania do zajęć i podejścia do tematyki spotkania. Jak podaje Wiktor Osuch, „istnieje powszechne przekonanie wielu pedagogów i dydaktyków przedmiotowych, że oprócz doboru właściwej metody czy techniki nauczenia/uczenia się, wybór źródeł wiedzy oraz środków dydaktycznych stanowi o sukcesie prowadzonej lekcji w szkole”2. Zastosowanie odpowiedniego środka dydaktycznego, a w tym przypadku fotografii i filmu, wspomaga myślenie uczniów, ułatwia właściwą analizę, ułatwia przedstawienie myślenia ucznia na dany temat, pomaga poznać konkretne wydarzenia i rzeczy, stanowi doskonały sposób na podsumowanie tematu. Podobnie jak książki, fotografia i filmy pozwalają uczniom wejrzeć w życie różnych postaci, zobaczyć, jak różni się ich perspektywa i jak radzą sobie w określonych sytuacjach. Te środki dydaktyczne mogą pokazać uczniom, jak żyją różni ludzie w różnych częściach świata. Może to być szczególnie przydatne w przypadku religii i tematyki 
misyjnej. 

Fotografia i film jako warsztat

Poprzez fotografię możemy odnaleźć piękno w naszym życiu. Od prostoty otaczających nas przedmiotów codziennego użytku po szaleństwo dzieci na ulicy.Używanie aparatu do odnajdywania piękna w otaczających nas rzeczach i ludziach pomaga nam widzieć wszystkow innym świetle. Wspaniała terapeutyczna korzyść z fotografii polega na tym, że może ona pomóc nam dostrzec otaczające nas piękno, na które wystarczy popatrzeć i chwilę się zatrzymać. Fotografia zachowuje nowe i stare wspomnienia. Pomyślmy o osobach, które odeszły. Dzięki zdjęciom nie tylko nie boimy się zapomnieć twarzy ukochanej osoby, ale zdjęcie może pomóc dokładnie zapamiętać, co się działo, gdy to zdjęcie zostało zrobione, utrwalając pamięć na zawsze. 
 

Dlaczego fotografia i film są ważne w szkołach? 

  • Fotografia pozwala uczniom dowiedzieć się czegoś o sobie. 
  • Fotografia przybliża również dzieciom ich kulturę i naturę. 
  • Fotografia towarzyszy podróżowaniu w różne miejsca, co pomoże uczniom poznać znaczenie tych miejsc i kulturę ludzi tam żyjących. 
  • Fotografia pomaga dzieciom rozwijać zdolności motoryczne i wzrokowo-przestrzenne. 
  • Fotografia pomaga odnaleźć piękno w świecie. 


Zaproszenie dziecka do roli fotografa lub filmowca będzie z pewnością niezwykłą przygodą. Może okazać się, że część uczniów posiada niemałą wiedzę, ale z pewnością dla większości będzie to nowość, szczególnie jeśli będziemy starali się zaciekawić ucznia tą dziedziną sztuki. Nie potrzebujesz najnowocześniejszego aparatu, aby zainteresować dzieci fotografią. Niedrogie, podstawowe aparaty, które posiadają, lub po prostu telefony komórkowe są idealne, ponieważ są małe, lekkie, nieonieśmielające. Nie warto przejmować się specyfikacjami. Zdobądź prosty aparat, aby przedstawić uczniom jego podstawowe funkcje. Możesz zignorować liczbę pikseli, czułość ISO, rozmiar wyświetlacza LCD i inne funkcje. Wszystko, czego potrzebujesz, aby rozpocząć, to kilka pomocnych trybów fotografowania (auto oraz kilka scen i efektów) oraz możliwość niewielkiego powiększania i pomniejszania. Upewnij się, że posiadasz kartę pamięci, a jeśli aparat jest zasilany z akumulatorów, zapasową baterię. Możesz również postawić od razu na fotografię mobilną. Dzieci powinny zacząć korzystać z trybu automatycznego fotografowania w aparacie. Szczerze mówiąc, to najlepszy tryb dla początkujących w każdym wieku. W trybie automatycznym aparat obsługuje wszystkie ważne ustawienia ekspozycji. Tryb automatyczny pomaga dzieciom przyzwyczaić się do podstawowych umiejętności trzymani...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy