Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja z filmem

24 stycznia 2020

NR 1 (Styczeń 2020)

Fireproof (Ognioodporny lub Próba ogniowa) reż. Alex Kendrick

205

Film może być ciekawym narzędziem edukacyjnym, ponieważ jeśli zostanie kreatywnie wykorzystany, to nie tylko uatrakcyjni katechezę, ale również skłoni do refleksji, zainspiruje, a często też zmotywuje do zmian w życiu. Warto jednak pamiętać, że aby lekcja z filmem miała sens, to obejrzenie ekranizacji powinno być punktem wyjścia do dyskusji lub innych działań rozwijających temat katechezy.

Kiedy chodziłam do pierwszej klasy liceum, mieliśmy w szkole tylko jeden telewizor. Gdy przenieśliśmy się do nowego budynku, okazało się, że odbiornik telewizyjny znajduje się w każdej sali. Również klasę katechetyczną wyposażono w taki sprzęt. Radość naszego księdza była tak wielka, że postanowił włączać nam film na każdej lekcji. Początkowo bardzo się cieszyliśmy – projekcje przedstawiające różne historie biblijne były naprawdę ciekawe. Ksiądz włączał jeden film za drugim, bez lekcji wyjaśniającej. Po kilku takich seansach byliśmy już jednak znudzeni. Myliły się nam postacie, a nawet tytuły filmów. Sami zaczęliśmy mówić, że już nie chcemy ich oglądać.
Czasem słyszę pytanie: czy warto włączać filmy pełnometrażowe na lekcji? Wtedy moja odpowiedź brzmi: nie, jeśli ma ich być za dużo. Myślę, że to pierwszy i najważniejszy wyznacznik. Oglądanie filmów jeden po drugim powoduje chaos i – co doskonale pamiętam z liceum – znudzenie. Jaka jest więc odpowiednia liczba filmów dla szkoły ponadpodstawowej? Moim zdaniem, jeden film na semestr. Uważam ponadto, że każdy film trzeba omówić z uczniami, wytłumaczyć pewne sceny, odnieść do rzeczywistości lub do nauki Kościoła. Warto też niektóre sprawy etyczne pojawiające się w filmie po prostu przedyskutować. Niejednokrotnie zdarzyło mi się zatrzymywać projekcję, aby zwrócić uwagę na jakiś szczegół albo zachowanie postaci.

POLECAMY

Wykorzystanie filmu podczas katechezy

Film podczas katechezy może pełnić różne funkcje. Jedną z nich jest wprowadzenie w temat. Zazwyczaj ma on wzbudzić zainteresowanie uczniów jakąś sprawą oraz wpłynąć na ich emocje. Dobrym przykładem są tu filmy psychologiczne, które nie wyjaśniają wprost, czy dane zagadnienie jest etycznie dobre, czy też nie. Uczeń może obejrzeć w domu taki film, a nauczyciel może się do niego odnieść już podczas katechezy. 
Dobrym rozwiązaniem jest także wspól­ne obejrzenie filmu podczas lekcji, a następnie poprowadzenie katechezy na podstawie obejrzanej produkcji. Wtedy ważne jest dostosowanie filmu do konkretnego tematu lekcji lub zagadnienia z nim związanego. Nauczyciel może posłużyć się pomocami dydaktycznymi zawierającymi elementy obejrzanej wcześniej ekranizacji, np. zapisany dialog aktorów, stopklatkę zawierający ważny element.
Ucząc w szkole ponadpodstawowej, wielokrotnie zdarzało mi się usłyszeć prośbę uczniów: „Proszę pani, obejrzyjmy dziś jakiś film”. Starałam się jednak być stanowcza i często odpowiadałam: „Po sprawdzianie”. Film może więc odgrywać rolę podsumowania jakiegoś działu. Mam ich całą listę. Systematyzują one wiedzę, pomagają jeszcze raz odnieść omawiane wcześniej problemy lub zagadnienia do rzeczywistości ukazanej na szklanym ekranie.
Ponadto – ponieważ do ­większości fil­­mów mamy teraz darmowy dostęp, gdyż są one dostępne online w wielu portalach – można również zadać uczniom obejrzenie filmu jako zadanie domowe i napisanie pracy na dany temat nawiązujący do ekranizacji. Warto też po prostu konkretny film polecić na lekcji czy zamieścić link na klasowej grupie. Wtedy zainteresowani poszerzeniem swojej wiedzy uczniowie będą mogli obejrzeć produkcję sami w domu.

Fireproof jako dobry film dla młodzieży

Chciałabym polecić jeden z filmów, które zawsze prezentuję uczniom w szkole ponadpodstawowej, w której uczę. Jest to Fireproof w reżyserii Alexa Kendricka, znany w Polsce pod dwoma tytułami: Ognioodporny oraz Próba ogniowa. Opowiada on historię małżeństwa – Caleba i Catherine. Mężczyzna jest odważnym strażakiem, który często naraża swoje życie dla innych. Najważniejsze motto w jego pracy brzmi: „Nigdy nie opuszczaj swojego partnera”. Niestety, tej reguły Caleb nie potrafi odnieść do swojego prywatnego życia i małżeństwo głównych bohaterów jest w poważnym kryzysie. Nie okazują oni sobie szacunku, nie dbają o siebie nawzajem, nie wywiązują się ze swoich codziennych obowiązków. Po wielu rozterkach, wyrzutach, na koniec po burzliwej kłótni, postanawiają się rozstać. Na dodatek pracującą w szpitalu Catherine zaczyna interesować się pewien lekarz, którego uczucie kobieta zaczyna odwzajemniać. Mogłoby się wydawać, że ratowanie ich małżeństwa nie ma szans, gdyż małżonkowie są już zdecydowani na rozwód. Niespodziewanie jednak w całą sprawę ingeruje ojciec Caleba, który przekazuje mu dziennik z konkretnymi zadaniami do wykonania w ciągu czterdziestu dni. On sam niegdyś go spisał i, jak twierdzi, to dzięki niemu rodzice głównego bohatera są nadal razem, choć również ich małżeństwo wisiało na włosku. Caleb początkowo niechętnie odnosi się do tego pomysłu, zgadza się jednak podjąć to czterdziestodniowe wyzwanie ze względu na ojca. Bohater zaczyna wykonywać codziennie po jednym zadaniu, które w dzienniku jest opatrzone cytatem z Pisma Świętego oraz krótkim wyjaśnieniem. Pierwszego dnia Caleb stara się zrobić dla żony coś bezinteresownego, następnego kupuje jej kwiaty, innego dzwoni do niej bez konkretnego powodu. Codzienne życie z zadaniami się toczy, ale nie przynosi żadnych rezultatów. Catherine na wszystkie próby okazania serdeczności reaguje negatywnie lub bardzo oschle. Jest przekonana, że jej mąż wszystkie miłe gesty czyni tylko po to, żeby poprawić na krótki czas ich relacje, a w trakcie rozprawy sądowej obarczyć ją winą za rozpad małżeństwa, po czym zdobyć większość ich wspólnego majątku.
Podczas filmu możemy zaobserwować zmianę głównego bohatera, który w pewnym momencie ­zawierza swoje życie i małżeństwo Bogu. Zaczyna z wielkim zaangażowaniem podchodzić do postawionych w dzienniku zadań, a przede wszystkim zaczyna modlić się za swoją żonę. Na koniec de­cyduje się oddać wszystkie oszczędności, które miał przeznaczone na wymarzoną łódź, na sprzęt rehabilitacyjny dla matki Catherine. Jak można się domyślić, historia kończy się happy endem. Omawiana produkcja stanowi pochwałę wierności i miłości małżeńskiej, odwagi, poświęcenia i przebaczenia sobie, a w negatywnym świetle przedstawia cudzołóstwo, rozwód i pornografię.
Cały film ogląda się bardzo dobrze, za­­­­­­wiera on różne zwroty akcji oraz humo­­­rystyczne sceny i dialogi. Momentami jest też bardzo wzruszający. Atrakcyjne są sceny trzymających w napięciu i realistycznie ukazanych akcji strażackich. Fireproof jest filmem lubianym przez moich uczniów i jest on skonstruowany tak, że od początku pozwala widzowi wciągnąć się w ukazaną historię.

Fireproof w katechetycznym zastosowaniu

Film prezentuję zazwyczaj w klasach trzecich szkół ponadpodstawowych, gdyż według podstawy programowej tematy przedstawiane na tym poziomie edukacyjnym dotyczą małżeństwa i rodziny. Film idealnie pomaga przybliżyć zagadnienie nierozerwalności małżeństwa lub – ogólniej – przymiotów małżeństwa, którymi są miłość, wierność, nierozerwalność i płodność. Można się tam jednak doszukać również wielu innych odniesień, np. do różnicy między miłością a zakochaniem, pornografii, konsumpcjonizmu.
Lekcję na podstawie tego filmu można przeprowadzić dowolnie, a także posłużyć się różnymi metodami i zadaniami dla uczniów – w zależności od tego, jaki temat realizujemy. Poniżej przedstawię przykłady niektórych metod w zależności od tego, czy zależy nam, by uczeń pracował samodzielnie (np. notując na lekcji podczas oglądania lub kiedy ma za zadanie domowe obejrzeć film i wykonać jakąś pracę), czy chcemy przeprowadzić lekcję z wykorzystaniem filmu. Pragnę jednak zaznaczyć, że celowo niektóre elementy metod się powtarzają, gdyż zazwyczaj film albo służy samodzielnej pracy, albo stanowi trzon lekcji.

Samodzielna praca ucznia z filmem

Film może być doskonałą okazją do zdobycia przez ucznia oceny za samodzielną pracę. Można to zrobić m.in. przez kwestionariusz z konkretnymi pytaniami do filmu. Pomaga on dodatkowo skupić uwagę uczniów na projekcji, dodać im motywacji do wgłębienia się w historię bohaterów, a przede wszystkim pomaga podkreślić te zagadnienia, które, naszym zdaniem, są najważniejsze. Kwestionariusz możemy zarówno rozdać przed prezentacją filmu na lekcji, jak i przekazać do wypełnienia jako pracę domową, podczas której uczniowie sami w zaciszu domu będą mogli obejrzeć historię polecaną przez nauczyciela.

Oto przykłady zadań w kwestionariuszu do filmu Fireproof:

  • Wymień zadania, jakie miał do wykonania główny bohater filmu.
  • Co oznaczają słowa: „Nigdy nie opuszczaj swojego partnera, szczególnie gdy jest pożar”?
  • Co symbolizują sklejone ze sobą solniczka i pieprzniczka?
  • Jakie zadanie można by jeszcze dołączyć do dziennika?
  • Opi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy