Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki katechety

31 maja 2021

NR 9 (Maj 2021)

Katecheza rodzinna w wychowywaniu chrześcijańskim młodzieży

13

Rodzina jest najmniejszą wspólnotą, w której człowiek dorasta, buduje relacje i której wspomnienie zabiera w dalsze życie. Jest ona także fundamentem Kościoła, ponieważ to właśnie tam dziecko, widząc swoich klękających do modlitwy rodziców, kształtuje w sobie obraz Boga.

Katecheza rodzinna

Istnieje kilka określeń dotyczących katechezy rodzinnej, jednak w poniższym artykule zostanie zaprezentowana definicja katechezy rodzinnej według J. Stali, która zdaje się najwierniej odzwierciedlać jej istotę: katecheza rodzinna obejmuje kształcenie i formację rodziców, chrześcijańskie życie rodzinne i działalność katechetyczną w rodzinie oraz zaangażowanie i współpracę rodziców z katechezą instytucjonalną, parafialną, ruchami i organizacjami wychowawczymi1. Należy zatem bliżej przyjrzeć się roli rodziców w wychowaniu chrześcijańskim młodzieży.

POLECAMY

Rola rodziny w wychowaniu dziecka w świetle nauki Kościoła

Zadanie wychowawcze rodziców nabiera godności i charakteru powołania, stając się prawdziwą i w ścisłym sensie „posługą” Kościoła w dziele budowania jego członków2. Bóg czyni z rodziców swoich współpracowników nie tylko w zakresie prokreacji, ale również czyni ich odpowiedzialnymi za kształt życia powierzonej im istoty. 

Życie rodziny powinno ­stanowić drogę wiary i być niejako inicjacją chrześcijańską oraz szkołą naśladowania Chrystusa… gdzie wszyscy członkowie ewangelizują, a także podlegają ewangelizacji3. Przekazywanie wartości w domu rodzinnym powinno odbywać się w atmosferze wzajemnego szacunku i miłości4. Rodzice muszą poważnie zastanowić się, jakie wartości chcieliby szczególnie przekazać swoim dzieciom. Dlatego też każda rodzina może wyznawać niejako swój system wartości oparty na Bogu. Na szczycie hierarchii wartości w wychowaniu chrześcijańskim umiejscowiona jest relacja z Jezusem Chrystusem. Z kolei rodzice stają się naturalnymi wychowawcami: rodzice winni ufnie i z odwagą kształtować w dzieciach istotne wartości do życia ludzkiego5, gdyż to oni poprzez osobiste świadectwo są głosicielami Ewangelii wobec dzieci6. Rola rodziców w wychowa­niu w konkretnym systemie wartości nie ogranicza się jedynie do tłumaczenia i uzasadniania, co w dzisiejszym świecie jest istotne. Potrzeba praktycznego odniesienia się do tego systemu moralnego w codziennym życiu. Młodzież często odrzuca zasady, jakimi kierują się i jakie cenią jej opiekunowie, uzasadniając swoje zachowanie przeżytkiem danych wartości i konserwatyzmem rodziców. Wynika to z tego, że rodzice reprezentują niejednokrotnie odmienne poglądy niż grupa rówieśnicza ich dzieci7. W fazie adolescencji młodzi ludzie odrywają się od rodziców, starają się odnaleźć własną drogę życiową. Matki i ojcowie powinni wykazywać się wielką cierpliwością wobec swoich dzieci, aby proces internalizacji przekazanych wartości mógł się utrwalić. Warunkami sprzyjającymi uwewnętrznieniu norm moralnych są: stworzenie atmosfery miłości, stabilność więzów uczuciowych, poczucie pewności siebie. Każda rozmowa powinny być, tak naprawdę, bezinteresownym dialogiem połączonym z dostarczaniem wartościowych treści. Sobór Watykański II podkreśla, że żywa i czujna świadomość posłannictwa otrzymanego wraz z sakramentem małżeństwa pomoże rodzicom chrześcijańskim poświęcić się dziełu wychowania dzieci z wielką pogodą ducha i ufnością, a zarazem z poczuciem odpowiedzialności wobec Boga, który ich powołuje i posyła, ażeby budowali Kościół w dzieciach. W ten sposób rodzina ochrzczonych, zgromadzona razem przez Słowo i Sakrament jako Kościół domowy, staje się tak jak wielki Kościół, nauczycielem i matką8. Kiedy zaspokojone są podstawowe potrzeby młodzieży, wówczas jest ona w pełni gotowa na przyjęcie przekazywanych treści. Rodzice stają się świadomi, że ich dziecko dorasta, więc musi stawać się bardziej samodzielne w swoich doświadczeniach życiowych, obranym stylu życia i hierarchii wartości. Mimo błędów swojej pociechy, matki i ojcowie zawsze powinni okazywać jej wsparcie i miłość9.

W katolickim procesie wychowawczym dzieci i młodzieży normy moralności chrześcijańskiej wiążą się z celami wychowania, jakim jest uformowanie dojrzałego chrześcijanina, zjednoczenie z Bogiem i ukształtowanie właściwego sumienia. Pius IX wspomina, że celem wychowania chrześcijańskiego jest uczynienie z człowieka dobrego chrześcijanina, ale też uczciwego obywatela10. Każda istota ludzka decyduje o swoim rozwoju. Bez względu na to, jakim wpływom podlega, dzięki wysiłkowi swojego rozumu i własnej woli może wzrastać w człowieczeństwie oraz  doskonalić swoje ja, co podkreśla Papież Paweł VI w encyklice Populorum progressio11.     

Katecheza rodzinna – wskazówki praktyczne

Ważnym momentem w dziejach Kościoła i świata był pontyfikat Jana Pawła II i to właśnie on przyczynił się do rozwoju pedagogiki chrześcijańskiej, postulując personalistyczną koncepcję wychowania. W siedzibie UNESCO Papież podczas przemówienia z 2 czerwca 1990 r. wyjaśniał, że człowiek powinien stawać się bardziej człowiekiem, by bardziej był, a nie tylko miał, by umiał bardziej być nie tylko z drugimi, ale i dla drugich12. Wychowanie personalistyczne sprowadza się do rozwijania wewnętrznych osobowych zdolności i sił ludzkich, gwarantuje osiągnięcie pełni właściwej konkretnemu człowiekowi. Staje się ono wysiłkiem samodoskonalenia się człowieka poprzez świadome i czynne przyjmowanie wartości, obiektywnych praw, które jeśli są zinternalizowane przez jednostkę, stają się równocześnie jej prawami subiektywnymi13. Personalistyczna koncepcja wychowania podkreśla fakt, że na drodze wychowania powinno się umożliwić osobie jej wszechstronny rozwój14. Powołując się na odpowiednią hierarchię wartości, człowiek ustala swoje normy moralne, którymi kieruje się w życiu. Wymaga to również odpowiedniego kształtowania się sumienia, co jest szczególną troską Kościoła. Wychowanie staje się więc procesem uczłowieczenia, poniekąd zdążaniem do świętości. 

Rodzice młodzieży, którzy pragną, aby ich potomstwo stało się dojrzałymi chrześcijanami, mogą się włączyć wraz z nimi w działalność w ramach zespołów działających w parafii lub nawet stworzyć ­
własne.
 

PROPOZYCJE ZESPOŁÓW

  • zespół przygotowań do sakramentów – pomoc w przygotowaniu do sakramentu bierzmowania i nie tylko, prowadzenie grup młodzieżowych w charakterze animatora, pomoc w rozwiązywaniu problemów, pomoc w organizowaniu spotkań z rodzicami, uczestniczenie w katechezie w charakterze świadka wiary na specjalne zaproszenie katechety, udział w spotkaniach katechetów na terenie parafii, 
  • zespół liturgiczny – organizuje i prowadzi różnego rodzaju spotkania modlitewne, udziela się w służbie liturgicznej, pomaga w przygotowaniu różnego rodzaju nabożeństw (nabożeństwo różańcowe, droga krzyżowa, modlitwy, nabożeństwa pokutne, rozwija modlitwę wspólnotową poprzez prowadzenie i wspólne odmawianie różańca), wspiera Liturgie Eucharystyczną poprzez aktywny udział przez czytanie Słowa Bożego, komentarzy, śpiew liturgiczny czy udział w procesji z darami czy w procesjach okolicznościowych. Rodzina również może działać w ramach różnych grup czy stowarzyszeń religijnych: Domowy Kościół czy Odnowa w Duchu Św. itp., aby jeszcze bardziej zanurzyć siebie i swoich bliskich w Bogu, 
  • zespół charytatywny – oparty na organizowaniu i udzielaniu pomocy osobom w potrzebie, działalności w ramach wolontariatu ciągłego lub okolicznościowego, prowadzeniu lub pomocy w dziełach funkcjonujących przy parafii, np. w świetlicach dla dzieci itp., a także na prowadzeniu lub udzielaniu pomocy przy organizowaniu pikników, festynów czy loterii lub innych atrakcji za zgodą proboszcza na terenie parafii czy prowadzeniu ciekawych stron internetowych poświęconych wartościom chrześcijańskich itd.,
  • zespół pielgrzymkowy – który zajmuje się rozszerzaniem kultu chrześcijańskiego poprzez utworzenie możliwości wzięcia udziału w różnego rodzaju pielgrzymkach do miejsc świętych ku czci Boga, Maryi czy poszczególnych świętych.


Katecheza rodzinna wspierająca młodzież w przyjmowaniu sakramentu bierzmowania 15

Rodzina jest zatem społecznością zbawienia, a zarazem komunią osób, na podobieństwo Boskiego My (Trójcy Świętej), zbudowaną na fundamencie komunii małżeństwa. Stanowi ona podstawowe środowisko wychowawcze człowieka, ale przede wszystkim kształtuje jego osobowość poprzez przekazywanie norm moralnych, wartości i prawd wiary oraz świadectwo życia. Sobór Watykański II następująco określa treść wychowania chrześcijańskiego: zdąża ono nie tylko do pełnego rozwoju osoby ludzkiej… lecz ma na względzie przede wszystkim to, aby ochrzczeni, wprowadzani stopniowo w tajemnicę zbawienia, stawali się z każdym dniem coraz bardziej świadomi otrzymanego daru wiary. Niechaj uczą się chwalić Boga Ojca w duchu i prawdzie…, zwłaszcza w kulcie liturgicznym; niechaj zaprawiają się w prowadzeniu własnego życia wedle nowego człowieka w sprawiedliwości i świętości; w ten sposób niech stają się ludźmi doskonałymi na miarę pełności Chrystusowej16.

W przygotowaniu do bierzmowania bardzo ważną rolę odgrywają rodzice, ponieważ to oni zainicjowali chrześcijańskie wychowanie swojego dziecka poprzez przyjęcie chrztu świętego. Sami rodzice według wskazań Konferencji Episkopatu Polski powinni uczestniczyć w spotkaniach formacyjnych na terenie swojej parafii i otwierać swoje domy na możliwość przeprowadzenia w nich spotkań formacyjnych młodych lud...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy