Dołącz do czytelników
Brak wyników

Rozwój osobisty katechety

18 sierpnia 2022

NR 16 (Lipiec 2022)

Jak dobrze wypocząć latem – wakacyjny przewodnik nie tylko dla pedagogów

0 43

Wakacje niezaprzeczalnie stanowią jeden z ogromnych plusów bycia nauczycielem. Niezależnie od tego, jak bardzo kocha się pracę z uczniami, przerwa i wypoczynek są niezbędne, by prawidłowo funkcjonować i czerpać satysfakcję z pracy. Dla nauczyciela, który ciężko pracuje podczas roku szkolnego, regeneracja jest szczególnie istotna. W jaki sposób wypoczywać i ładować „baterie”, żeby we wrześniu wrócić w pełnej gotowości do zmierzenia się z kolejnymi wyzwaniami oraz z głową pełną nowych pomysłów?

Ostatnie lata wystawiły na próbę zdolność nauczycieli do przystosowywania się do nowych warunków. Długofalowe skutki pandemii stały się teraz bardziej widoczne, przekładając się na więcej problemów pedagogicznych. Uczniowie borykający się z trudnościami natury psycho­logicznej stanowili (i nadal stanowią) ogromne wyzwanie wychowawcze dla nauczycieli. Konieczna była zdolność do udzielenia wsparcia psychologicznego, a także czujność, w jakiej sytuacji wymagana będzie pomoc specjalisty lub pokierowanie ucznia do poradni. Kolejnym ogromnym wyzwaniem było przyjęcie do szkół dzieci uchodźczych, co wymagało nie lada umiejętności w kwestiach organizacyjnych. W takiej sytua­cji odpoczynek nie powinien być wyborem, lecz obowiązkiem. Przełączenie się z trybu „pracującego” na tryb „zrelaksowany” nie jest jednak takie proste – często to nie lada wyzwanie.

POLECAMY

Mózg zużywa około 20 procent energii całego ciała, co czyni go najbardziej wymagającym organem w organizmie człowieka. Właśnie dlatego czasem nawet praca intelektualna, jak prowadzenie zajęć, planowanie grafików czy sprawdzanie ankiet, może sprawiać, że pojawia się poczucie zmęczenia jak po intensywnym wysiłku fizycznym. Przeciążenie pracą oraz doświadczanie lęku uwydatniają problem, gdyż poziom hormonów stresu rośnie w takich sytuacjach. Te naturalne wbudowane systemy alarmowe pełnią ważną funkcję ochronną, ale uaktywnione przez długi czas mogą powodować zmiany strukturalne w mózgu i wpływać na funkcjonowanie wielu innych narządów. 

Adrenalina sprawia, że serce bije szybciej, a co za tym idzie – szybciej się męczymy. Kortyzol może zaburzać sen, pamięć i koncentrację, a także wpływać na zwiększony apetyt (na przykład na „zajadanie emocji”). Warto pamiętać, że odwrócenie tych niefortunnych skutków może zająć trochę czasu. Uświadomienie sobie, że kluczem do sukcesu będzie cierpliwość i akceptacja długości tego procesu, jest pierwszym i najważniejszym krokiem. 

Znajdź ukojenie na łonie natury

Wyprawa na wieś, spacer po lesie lub kojący szum fal morskich – każde z tych rozwiązań będzie dobrą okazją do odnowienia swojej relacji z naturą. Jeśli nie ma możliwości wyjazdu poza miasto, można poszukać pobliskiego parku i tam spędzić czas. Podczas takiej formy odpoczynku warto zaangażować każdy ze zmysłów, by w pełni zregenerować siły. Świeże powietrze wzmocni także układ odpornościowy, co w przypadku pracy nauczyciela i jego stałego kontaktu z wieloma osobami jest niezbędne.

Jednym z ciekawszych pomysłów na spędzanie wolnego czasu i regenerację mogą być prozdrowotne kąpiele leśne (jap. shinrin-yoku), które polegają na „zanurzaniu” się w naturze. Nie jest to zwykły spacer po lesie, wymaga bowiem skupienia i uważności, a także zachowania milczenia. Zwykle trwa około dwóch godzin, jednak nawet krótsze wyprawy przyniosą pozytywne rezultaty.

Udowodniono, że trening shinrin-yoku ma pozytywny wpływ na układ odpornościowy, psychikę i ciało. Jest także wspomagającą praktyką w leczeniu depresji, stanów lękowych, nerwic oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD). Na­leży jednak pamiętać, że w przypadku każdej z tych dolegliwości konieczna jest poprawna diagnoza lekarska, a często również farmakoterapia. Kąpiele leśne są jedynie czynnikiem wspomagającym leczenie, lecz go nie zastępują.
 


Zrób sobie przerwę od ekranów

Przeglądanie mediów społecznościowych, wysyłanie wiadomości tekstowych do znajomych czy przesyłanie sobie śmiesznych filmików – to wszystko może być świetną rozrywką, jednak niekoniecznie taką formą odpoczynku, jaka jest nam potrzebna. Komórka, tablet czy telewizor emitują niebieskie światło. Liczne badania udowodniły, że bardzo negatywnie wpływa ono na jakość naszego wieczornego odpoczynku. 

Niebieskie światło ma bowiem właściwości pobudzające do działania. Wpływa także na obniżanie poziomu melatoniny (hormonu snu). Jeśli wieczorem, przed snem, korzystasz z urządzeń emitujących niebieskie światło, twój organizm może mieć ogromne trudności z przełączeniem się w tryb odpoczynku. W konsekwencji sen staje się gorszy jakościowo, płytszy i krótszy. To z kolei doprowadza do spowolnienia regeneracji całego ciała, która powinna zachodzić w nocy.

Zmień rutynę

Mózg nie potrafi automatycznie przestawić się z trybu pracującego i aktywnego na odpoczynek. Kiedy nagle przestajesz pracować, twoje myśli zaczynają wędrować w różnych kierunkach. Miesiące fizycznego dyskomfortu, napięcia i spychanych na dalszy plan emocji mogą wypłynąć właśnie teraz, kiedy już nie skupiasz się na swojej pracy i wypełnianiu obowiązków. Zmiana rutyny lub środowiska pomoże w stymulowaniu mózgu do innego rodzaju pracy i łagodnie wprowadzi go w spokojniejszy tryb pracy. Nie musi to być drastyczna zmiana. Wystarczające do stymulacji będzie przeczytanie interesującej książki, spędzenie czasu z przyjaciółmi oraz rozmowy z bliskimi. 

Oddychaj pełną piersią

Wiele godzin spędzonych w budynku szkoły lub w domowym biurze, prowadząc lekcje zdalnie, może odbić się negatywnie na zdrowiu. Ciało potrzebuje odpoczynku, tak samo jak głowa. Dodatkowo witamina D, która powstaje przy udziale promieni słonecznych, przysłuży się kościom i zębom. Co więcej, poziom serotoniny (hormonu szczęścia) w mózgu jest w dużej mierze zależny od ilości dostarczanego do niego tlenu. Głębokie wolne oddechy na świeżym powietrzu poprawią krążenie krwi, wpływając na koncentrację, skupienie, energię, co w konsekwencji podniesie także poziom poczucia szczęścia i relaksu. 

Bądź „tu i teraz”

Myśli krążące wokół pracy, napiętego grafiku zajęć, relacji między innymi nauczycielami – to bardzo obciążające dla organizmu. A gdyby tak zatrzymać się na chwilę i skupić się tylko na „tu i teraz”? Wakacje to świetny czas, który można wykorzystać na ćwiczenie uważności. W większości większych miast znajdziesz kursy mindfulness, na których opanujesz podstawy medytacji i świadomego oddechu. Jednak uważność to znacznie więcej niż tylko medytowanie! Dzięki uważności nauczysz się, jak spojrzeć na siebie i swoje problemy z szerszej perspektywy. Nabranie dystansu do własnych myśli i emocji pozwoli ci nie tylko zregenerować siły przed nowym rokiem szkolnym, ale także może pomóc bardziej świadomie reagować na potrzeby uczniów, nie zapominając przy tym o sobie. 

Korzystaj rozważnie z dobrodziejstw snu

Po zakończeniu roku szkolnego często pojawia się kusząca myśl, by pierwsze kilka dni spędzić w łóżku, nadrabiając braki snu nagromadzone przez ostatnie wymagające tygodnie. Niestety, spanie ponad normę nie odwróci rozregulowanego rytmu snu, zaburzonego przez niedosypianie. Podążaj swoim rytmem i rób sobie krótkie drzemki, jeśli potrzebujesz, jednak uważaj, by nie przesadzić. Czasem lepiej jest odpocząć lub medytować przez dziesięć do dwudziestu minut i spróbować utrzymać stałe godziny spania, niż zaburzać je długimi drzemkami w ciągu dnia. W ten sposób możesz unormować swoje braki snu już w ciągu kilku pierwszych dni.

Pozwól sobie na czas tylko dla siebie

Jednym z najtrudniejszych wyzwań w ciągu roku szkolnego jest żonglowanie czasem między pracą a zobowiązaniami rodzinnymi i domowymi. W natłoku różnych spraw łatwo zapomnieć, że czas dla siebie jest równie istotny jak inne elementy życia. Sesja masażu, długa kąpiel, realizacja hobby, kawa wypita w samotności – upewnij się, że w czasie, który przeznaczasz dla siebie, nikt nie będzie ci przeszkadzał. Warto poświęcić te momenty na skupienie się tylko na sobie, właśnie p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy