Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki katechety

16 września 2021

NR 11 (Wrzesień 2021)

HISTORIA RÓŻAŃCA ŚWIĘTEGO W PIGUŁCE

0 32

Różaniec to modlitwa typowo maryjna, tzw. Psałterz Maryi. Jak twierdził nasz papież rodak, św. Jan Paweł II: Różaniec to skarb, który trzeba odkryć… Modlitwa tak łatwa, równocześnie tak bogata, naprawdę zasługuje, by wspólnota chrześcijańska ponownie ją odkryła1. Podczas tej szczególnej modlitwy przeżywamy wraz z Matką Boga najważniejsze momenty z życia Jej i Jej Syna. Poprzez tajemnice różańca Maryja prowadzi nas niejako za rękę i uczy nas, jak żyć w pełni Bożym życiem. Maryja ukazuje nam świętość w wydaniu codziennego życia, kiedy pojawiają się chwile radosne i te trudne. Jest naszą Mistrzynią życia duchowego. Od wieków naród polski ukochał Maryję i modlitwę różańcową, bo jest to wyraz prostej miłości i dziecięcego zawierzenia swojego życia Matce Bożej. Różaniec poprzez medytację nad tajemnicami wzbogaca nas duchowo i prowadzi do świętości. Jednak jakie były początki różańca?

POLECAMY

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa powszechnie stosowaną i rozpowszechnianą modlitwą była Modlitwa Pańska, której Jezus nauczył swoich Apostołów, czyli Ojcze nasz. Pojawiające się zakony w Kościele zobowiązywały ojców zakonnych poprzez regułę zakonną do odmawiania 150 psalmów. Braci zakonnych, którzy w większości byli niepiśmienni, zobligowano do odmawiania 150 razy Ojcze nasz – tzw. Psałterz braci. Początkowo liczono Ojcze nasz na palcach, a św. Paweł Pustelnik dokonywał obliczeń na zebranych kamieniach – po odmówieniu danej Modlitwy Pańskiej odrzucał pojedynczy kamień. Następnie pojawiły się sznury z węzłami, pętelkami czy nawleczonymi na nie kawałkami drewna. Co ciekawe najstarszy różaniec znaleziono w grobie św. Gertrudy z Nivelles, zmarłej w 658 r. Był to sznurek z nawleczonymi kulkami drewnianymi. 

Rytm różańca pomaga człowiekowi w zaangażowaniu modlitewnym i w spojrzeniu na swoje życie w wyciszeniu, oczami Boga.

Warto zaznaczyć, że pierwotnie różaniec służył do odmawiania Modlitwy Pańskiej czy innych modlitw, np. Zdrowaś Mario wiele razy w formie powtarzanej, ponieważ twierdzono, że każda odmawiana w ten sposób modlitwa to kwiat ofiarowany Bogu. W przypadku Zdrowaś Maryjo utrwaliło się średniowieczne przekonanie, że modlitwa ta odmawiana po wiele razy jest jak sznur róż składanych Maryi i to właśnie stąd wzięła się nazwa różaniec. Zajrzyjmy jednak jeszcze dalej w przeszłość. Warto postawić sobie pytanie: skąd w Kościele rzymskokatolickim pojawiła się modlitwa Zdrowaś Maryjo? 

Od XII w. coraz częściej w Kościele było odmawiane  Pozdrowienie Anielskie. Składało się ono ze słów pozdrowienia Archanioła Gabriela skierowanego w stronę Maryi: Zdrowaś, Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą, błogosławionaś Ty między niewiastami (Łk 1, 28). Wspomniane słowa również znalazły swoje odzwierciedlenie w oficjum o Najświętszej Maryi Pannie w formie antyfony. Z biegiem czasu dodano też słowa św. Elżbiety: I błogosławiony owoc żywota Twojego (Łk 1, 42). Później do Pozdrowienia Anielskiego włączono słowo Jezus. Święty papież Pius V w 1566 r. oficjalnie zatwierdził w Pozdrowieniu Anielskim wezwanie, które zaczęło już funkcjonować w Kościele na Zachodzie: Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen. Wprowadzono Pozdrowienie Anielskie do oficjum jako antyfonę, później zaczęło ono pojawiać się w modlitwie Anioł Pański, a z czasem zaczęło funkcjonować jako oddzielna modlitwa, czyli Zdrowaś Maryjo. Podobnie jak była powtarzana w życiu zakonnym modlitwa Ojcze nasz, tak w średniowieczu również pojawił się zwyczaj wielokrotnego powtarzania Pozdrowienia Anielskiego. 

Początki kształtowania się modlitwy różańcowej rozpoczęły się od działania św. Dominika Guzmana, założyciela Zakonu Kaznodziejskiego – Dominikanów, który zachęcał do wielokrotnego odmawiania Pozdrowienia Anielskiego. Warto nadmienić, że świętego Dominika nazywa się ojcem różańca. Z kolei twórca Psałterza Maryi, bł. Alan z la Roche (także dominikanin), podzielił 150 Zdrowaś Maryjo na dziesiątki. Dziesiątki były przeplatane Modlitwą Pańską. Na skutek osobistych objawień maryjnych w 1470 r. stworzył tzw. bractwa różańcowe i propagował odmawianie różańca. Maryja przekazała mu także obietnice dla osób czczących Ją w modlitwie różańcowej.

Obietnice Maryi dla osób odmawiających różaniec

  • Obiecuję moją specjalną obronę i największe łaski wszystkim tym, którzy będą odmawiać różaniec.
  • Różaniec stanie się bronią przeciw piekłu, zniszczy, pomniejszy grzechy, zwycięży heretyków.
  • Cnoty i święte czyny zakwitną – najobfitsze zmiłowanie uzyska dla dusz od Boga; serca ludzkie odwróci od próżnej miłości świata, a pociągnie do miłości Boga i podniesie je do pragnienia rzeczy wiecznych.
  • Dusza, która poleci mi się przez odmawianie różańca, nie zginie.
  • Ktokolwiek odmawiać będzie pobożnie różaniec święty, rozważając równocześnie tajemnice święte nie dozna nieszczęść, nie doświadczy gniewu Bożego, nie umrze nagłą śmiercią; nawróci się, jeśli jest grzesznikiem, jeśli zaś sprawiedliwym – wytrwa w łasce i osiągnie życie wieczne. Prawdziwi czciciele mego różańca nie umrą.
  • Ktokolwiek będzie miał prawdziwe nabożeństwo do różańca – nie umrze bez sakramentów Kościoła.
  • Wierni w odmawianiu różańca będą mieli w życiu i przy śmierci światło Boże i pełnię Jego łaski.
  • Uwolnię z czyśćca tych, którzy czcili mnie różańcem świętym.
  • Wierne dzieci różańca zasłużą na wysoki stopień chwały w niebie.
  • Otrzymacie wszystko, o co prosicie przez odmawianie różańca.
  • Wszystkich, którzy rozpowszechniają różaniec, będę wspomagała w ich potrzebach.
  • Otrzymałam od mojego Boskiego Syna obietnicę, że wszyscy obrońcy różańca będą mieli za wstawienników cały Dwór Niebieski w czasie życia i w godzinę śmierci.
  • Wszyscy, którzy odmawiają różaniec, są moimi synami i braćmi mojego Jedynego Syna Jezusa Chrystusa.
  • Nabożeństwo do mojego różańca jest wielkim znakiem przeznaczenia do nieba2.

Z upływem czasu do modlitwy różańcowej zaczęto dodawać akt strzelisty Chwała Ojcu, który bierze swój początek ze słów Jezusa wypowiedzianych podczas rozesłania Apostołów. 

Różaniec został wzbogacony poprzez dodanie tajemnic z życia Jezusa i Maryi. Dlatego też wyodrębniono 15 tajemnic różańca. Pius V zaznaczył, że rozważanie tajemnic różańcowych jest warunkiem uzyskania odpustu, czyli za odmówienie w całości jednej części różańca w kościele/kaplicy publicznej/w rodzinie/wspólnocie zakonnej czy pobożnym stowarzyszeniu połączone z medytacją nad tajemnicami można uzyskać odpust zupełny. 

Początkowo różaniec składał się z trzech części.
 

Tajemnice radosne
Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie.
Nawiedzenie św. Elżbiety.
Narodzenie Pana Jezusa.
Ofiarowanie Pana Jezusa w Świątyni.
Znalezienie Pana Jezusa w Świątyni.

Tajemnice bolesne
Modlitwa Pana Jezusa w Ogrójcu.
Biczowanie Pana Jezusa.
Cierniem ukoronowanie Pana Jezusa.
Droga Krzyżowa Pana Jezusa.
Ukrzyżowanie Pana Jezusa.

Tajemnice chwalebne
Zmartwychwstanie Pana Jezusa.
Wniebowstąpienie Pana Jezusa.
Zesłanie Ducha Świętego.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny.
Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny na Królową Nieba i Ziemi.

Św. Jan Paweł II listem Rosarium Virginis Mariae dołączył do Różańca część światła (2002 r.). 
Tajemnice światła
Chrzest Pana Jezusa w Jordanie.
Cud w Kanie Galilejskiej. 
Głoszenie Królestwa Bożego i wzywanie do nawrócenia.
Przemienienie na górze Tabor. 
Ustanowienie Eucharystii. 

Poszczególne tajemnice odmawia się w konkretne dni: 
poniedziałek, sobota – tajemnice radosne,
wtorek, piątek – tajemnice bolesne,
środa, niedziela – tajemnice chwalebne,
czwartek – tajemnice światła.

Do modlitwy różańcowej wzywała szczególnie Maryja podczas objawień w Lourdes, w La Salette, w Fatimie, w Beauraing i w Banneux i w polskim Gietrzwałdzie. Papieże Pius V, Jan XXIII, Paweł VI i Jan Paweł II zachęcali wiernych do odmawiania modlitwy różańcowej. Pius V ustanowił Święto Matki Bożej Zwycięskiej (późniejsze Święto Matki Bożej Różańcowej), które przypada na 7 października na skutek odniesionego zwycięstwa sił chrześcijańskich podczas bitwy morskiej nad naporem Turków na tereny Europy. Nasz wielki papież ogłosił również Rok Różańca od października 2002 r. do października 2003 r. Według tradycji w Kościele rzymsko-katolickim utrwaliło się przek...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Katecheza"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Dostęp do filmów szkoleniowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy